Tuesday, February 1st, 2022.

Мамлекеттик тил борбору тууралуу маалымат

Окутуучулар

Мамлекеттик тил борбору 2018-жылы КГЮАда мамлекеттик тилди өнүктүрүү максатында өз алдынча Борбор болуп кайра түзүлгөн. Учурда борбордо жалпы 11 окутуучу, алардын катарында 2 филология илимдеринин кандидаты, 1 доценттин милдетин аткаруучусу, 5 ага окутуучу, 3 окутуучу эмгектенет.

Мамлекеттик тил борборунун ишмердүүлүгү

Борбордо окутуунун күндүзгү жана сырттан окуу формалары үчүн   жалпы билим берүү программасынын негизинде «Кыргыз тили жана адабияты» дисциплинасы (Кыргыз тили, Кыргыз адабияты, Иш кагаздарын мамлекеттик тилде жүргүзүү) жалпы 8 кредит өлчөмүндө жана «Экономика» багытынын 1-курстары үчүн «Мамлекеттик тилде иш кагаздары» вариативдик курстары өтүлөт. Аны менен катар КГЮАнын аспиранттары үчүн «Кыргыз тили» сабагы жүргүзүлүп, кыргыз тили боюнча кандидаттык сынактар жана минимумдар кабыл алынат.   

Маалымат-коммуникациялык жана билим берүү технологияларынын өнүгүшү жогорку кесиптик билим берүүнү олуттуу өзгөртүүгө шарттап, ага ылайык, мамлекеттик тил борбору да сабакты өтүүнүн түрдүү ыкмаларын, методдорун өздөштүрүп, окутуунун он-лайн шарттарында алдынкы технологияларды, платформаларды пайдаланып, билим берүүнүн сапаттуу болушун камсыздап келет.

Дисциплинанын жумушчу программасы, окуу-усулдук комплекси, окуу куралдары мамлекеттик стандартта көрсөтүлгөн максаттарга жана компетенцияларга негизделет жана мамлекеттик тилди кесипке багыттап окутуу принцибинде ишке ашат.   

Борбордун окутуучулары көп жылдык тажрыйбага ээ, алар илимий-методикалык материалдардын үстүндө тынымсыз изденүү менен иштеп, республикалык, эл аралык ар кандай семинар, вебинарларга, илимий-практикалык конференцияларга активдүү катышат. Аны менен катар педагогика, филология, юрлингвистика тармагында диссертациялык изилдөөлөрүн жүргүзүшөт. Университеттин иш кагаздарын мамлекеттик тилде жүргүзүүдө түзүмдүк бөлүмдөргө көмөк көрсөтүү, аларды которуу иштерин алып барат жана университеттин коомдук, спорттук иш-чараларында жигердүүлүгүн көрсөтүшөт.

Окуу, окуу-методикалык, илимий иш менен катар борбордун окутуучулары студенттердин ЖОЖдор аралык, республикалык ар кандай конкурс, викторина, олимпиада, студенттик конференцияларга катышуусун жетекчиликке алып, байгелүү орундарга ээ болуп келет.  

Мамлекеттик тил борбору республикалык окуу жайлардын тектеш кафедралары, борборлору, КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиясы, КР Билим берүү жана илим министрлигинин мамлекеттик тилди өнүктүрүү сектору ж.б. менен байланышта тыгыз иш алып барат.

Жалпы жоболор

Мамлекеттик тил борбору Кыргыз мамлекеттик юридикалык университетинин (КГЮА) окумуштуулар кеңешинин чечими менен КГЮАда мамлекеттик тилди окутуу процессин өркүндөтүү жана  өнүктүрүүнүн илимий-методикалык көйгөйлөрүн университетте чечүү  максатында түзүлгөн

Мамлекеттик тил борбору КГЮАнын түзүлүшүндөгү бир бөлүгү болуп,   окуу, окуу-усулдук, илимий-изилдөө, котормочулук ишмердүүлүктү,  студенттердин аудиториядан тышкаркы иштерин, жогорку билимдүү адистерди даярдоону ишке ашырат.

Негизги милдеттери

Мамлекеттик тил борбору төмөнкү милдеттерди аткарат:

  • профессордук-окутуучулук курамынын окуу-усулдук ишмердүүлүгүн өркүндөтүү;
  • тилдик эмес окуу жайында тилдерди окутуунун технологияларын өркүндөтүү;
  • коомдун нравалык, маданий жана илимий баалуулуктарын сактап калуу жана аларды көбөйтүү;
  • мамлекеттик тилди үйрөнүүнү өркүндөтүп өнүктүрүү максатында студенттердин арасында окуу иштерин алып баруу;
  • КГЮАнын кызматтык иш кагаздарын которуу жумуштарын уюштуруу;
  • КГЮАнын иш кагаздарын которууга көмөк көрсөтүү;
  • КГЮАнын кызматкерлерин, профессордук-окутуучулар курамынын иш кагаздарды мамлекеттик тилде жүргүзүүгө окутуу курстарын уюштуруу;

Аткара турган кызматтары

  • билим берүүнүн мамлекеттик стандарттарына ылайык жогорку жана андан жогорку кошумча билим алуу үчүн тилдер дисциплиналары боюнча кесиптик билим алуу  программаларынын долбоорлорун иштеп чыгат жана аларды КГЮАнын окумуштуулар кеңешинин кароосуна киргизет;
  • белгиленген тартип боюнча бекитилген кесиптик билим алуу программаларын ишке ашырат, билим алуу стандарттарына дал келген талаптардын сакталышына жоопкерчиликти алып барат;
  • окутуунун бардык формалары боюнча кыргыз тили жана адабияты дисциплинасынан практикалык, жеке, студенттердин өз алдынча жана  окуу пландарында каралган башка иштерди  талапка ылайык илимий-теориялык, усулдук жана уюштуруучулук деңгээлде уюштурат жана алып барат;
  • студенттердин билиминин учурдагы / кезектеги (семестрдин ичиндеги рейтингдик)  жана жыйынтыктоочу текшерүү иштерин жүргүзөт жана алардын жыйынтыгын сыпаттайт;
  • студенттердин билиминин сапатын жана окутуунун таасирдүүлүгүн жогорулатуучу окутуу технологияларын өркүндөтүү боюнча илимий-усулдук программаларды пландаштырат жана аларды ишке ашырат;
  • студенттерди дагы тартуу менен профессордук-окутуучулук курамынын илимий иштерин пландаштырат жана аларды ишке ашырат;
  • окутулуучу дисциплиналар боюнча усулдук камсыздоону ишке ашырат:  керектүү китептер, окуу куралдары, окуу-усулдук жана башка маалымат материалдары менен жабдыйт;
  • ректордун тапшырмасы боюнча  борбордун же КГЮАнын башка структураларынын кызматкерлери тарабынан даярдалган окуу китептеринин, окуу куралдарынын кол жазмаларын окуп чыгып, аларга корутунду даярдайт;
  • КГЮАнын профессордук-окутуучулук курамы тарабынан даярдалган окуу, окуу-усулдук куралдарын оңдоп-түзөө (редакциялоо) иштерин алып барат;
  • окутуунун  алдыңкы тажрыйбаларын, жаңы технологияларын жайылтуу, биргелешкен  илимий изилдөөлөрдү жүргүзүү,  ошондой эле конференцияларды, тегерек столдорду жана башка иш чараларды өткөрүү максатында башка окуу жайлардын тил кафедралары же окшош түзүлүштөрү, мекемелер, фирмалар, коомчулуктар менен байланыштарды түзөт;
  • окуу-усулдук жана илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү үчүн борбордун багыттары боюнча чет мамлекеттердин жогорку окуу жайларынын дал келген структуралык бөлүмдөрү, чет элдик илимий-изилдөө мекемелери  менен  кызматташтык байланыштарды түзөт;
  • тилдерди окутууну өркүндөтүүчү билим берүү долбоорлоруна катышат;
  • КГЮАнын ичинде жана жогорку окуу жайлар аралык тилдер боюнча Олимпиадаларды өткөрөт;
  • кесиптик тегерек столдорго, конференцияларга жана ушул сыяктуу иш чараларга катышат;
  • тилдерди үйрөтүүчү акысыз жана акылуу курстарды уюштурат жана алып барат.

Башкаруу жана кызматтык милдеттер

Мамлекеттик тил борборуна окумуштуу даражасы бар, жогорку квалификациядагы компетенттүү, дал келген тармактын адиси башчы болушу керек. Башчы КГЮАнын ректору тарабынан дайындалып, анын буйругу менен бекитилет. Мамлекеттик тил, окуудан тышкары иштер жана коопсуздук боюнча проректор иш алып барууларын көзөмөлдөйт.

Мамлекеттик тил борборунун башчысы

  • КГЮАнын ишмердүүлүгүнүн маселелери талкуулана жана чечиле турган КГЮАнын ар кандай структуралык бөлүмдөрүнүн иштерине катышат;
  • борбордун ишин пландаштырат жана окутуучулардын кызматтык милдеттерине ылайык жумуштарды бөлүштүрөт;
  • окуу жүктөмдөрүн окутуучуларга бөлүштүрөт жана алардын сапаттуу 

жана өз убагында аткарылышын көзөмөлдөйт;

  • борбордун окуу, окуу-усулдук, илимий-изилдөө жана котормочулук ишмердүүлүгүнө жетекчилик кылат;
  • окуу процессин, студенттердин өз алдынча иштөөсүн  жана алар менен тарбиялык иштерди жүргүзүүнү жогорку окуу жайдын жетекчилигине окуу сабактарынын жадыбалынын жана окуу процессинин графигинин аткарылышын көзөмөлдөйт;
  • студенттердин билиминин учурдагы/кезектеги (семестрдин ичиндеги рейтингдик) жана жыйынтыктоочу текшерүү иштерин жүргүзүүнү көзөмөлдөйт жана алардын жыйынтыгын сыпаттайт;
  • борбордун кызматкерлери тарабынан окуу китептерин, окуу жана усулдук куралдарын даярдоого, ийримдик иштерди, тилдик декадалардын  чегинде өтө турган иш чараларга көмөк көрсөтөт жана ал иштерди көзөмөлдөйт;
  • профессордук-окутуучулук курамынын жеке пландарын жана борбордун ишмердүүлүгүнө кирген башка кагаздарды карап чыгып, бекитет;
  • жогорку окуу жайдын жетекчилигине жумушка кабыл алуу, бошотуу, моралдык жана материалдык кызыктыруу, ошондой эле тартиптик таасир берүү чаралары жөнүндө сунуш көрсөтөт;
  • КГЮАнын башка структуралык бөлүмдөрү менен бирдикте окуу-тарбия, усулдук жана илимий-изилдөө иштерине шарттарды түзүү жөнүндөгү маселелерди чечет;
  • КГЮАнын иш кагаздарын мамлекеттик тилге өткөрүү иштерин уюштурат жана аны көзөмөлдөйт;
  • жыл сайын  борбордун ишмердүүлүгү тууралуу отчетту даярдайт жана аны КГЮАнын жетекчилигине тапшырат.

Иш кагаздары

Мамлекеттик тил борборунун иш кагаздары КГЮАнын иш кагаздары боюнча  бекитилген номенклатурасына ылайык жүргүзүлөт:

  • борбордун отурумдары бекитилген отурумдардын планына ылайык ай сайын өткөрүлөт жана анда окуу, окуу-усулдук, илимий-изилдөө, тарбия, коомдук ишмердүүлүгү каралат;
  • мамлекеттик тил борборунун отурумдары катчы тарабынан протокол түрүндө жазылат, ага борбордун башчысынын жана отурумдун катчысынын колдору коюлат;
  • борбордун иш кагаздарынын сапаты үчүн жоопкерчиликти отурумдун катчысы алып барат. 

Корутунду жоболор

– Борбор ректордун буйругуна ылайык жоюлат жана кайрадан түзүлөт.